Euro model jedna je od najviše raspravljanih ekonomskih mjera ove jeseni. Vlada je 17. septembra usvojila set od šest finansijskih zakona po kojima bi od januara 2027. minimalna neto zarada iznosila 1.000 eura za radna mjesta sa osnovnim i nižim obrazovanjem, 1.250 eura za srednje i 1.400 eura za visoko obrazovanje. Sadašnji minimalci iznose 600, odnosno 800 eura. Nakon Vlade, zakone treba da usvoji Skupština.
Argumenti Vlade
Premijer Milojko Spajić tvrdi da je reforma fiskalno održiva zahvaljujući rastu potrošnje i zaposlenosti, suzbijanju sive ekonomije, povratku dijaspore i novim poreskim mjerama, među kojima je i porez na nekretnine koje vlasnici ne koriste, navodi Radio Slobodna Evropa (RSE). Model ukida preostale doprinose za penzijsko osiguranje i osiguranje od nezaposlenosti, a predviđa i usklađivanje penzija četiri puta godišnje.
Upozorenja ekonomista i sindikata
Ekonomista Vasilije Kostić za RSE upozorava da povećanje plata bez rasta produktivnosti vodi u inflaciju i zaduživanje. Generalni sekretar Unije slobodnih sindikata Srđa Keković vjeruje u uspjeh modela ako sve strane sarađuju, ali strahuje od novog rasta cijena i ističe da će izazov biti finansiranje penzionog fonda. I sindikati i Unija poslodavaca kažu da nisu bili konsultovani.
Ne možete bez ekonomskih posljedica, koje se zovu inflacija i zaduživanje, povećavati plate
Vasilije Kostić, ekonomista (Radio Slobodna Evropa)
Računica sjevernih opština
Najglasnija zabrinutost dolazi iz lokalnih samouprava. Portal Osvrt objavio je procjenu po kojoj bi Opština Rožaje, zbog predloženih promjena u prihodima, mogla izgubiti oko 2,59 miliona eura, odnosno 19,4 odsto prihoda iz 2025. godine, od čega se više od 1,4 miliona odnosi na Egalizacioni fond. U takvom scenariju, navodi Osvrt, otvorilo bi se i pitanje angažmana radnika bez stalnog radnog odnosa. TV Vijesti je 6. oktobra izvijestila da i u drugim opštinama strahuju za održivost budžeta, a lokalni čelnici, među kojima i predsjednik Opštine Plav Nihad Canović, pominju milionske troškove. Predsjednik Jakov Milatović podržava rast zarada, ali traži javnu raspravu o rizicima i poručuje da konačni model mora biti prihvatljiv i za opštine na sjeveru. Hoće li Vlada izaći u susret tim zahtjevima, pokazaće skupštinska rasprava.
Izvori: slobodnaevropa.org, osvrt.me, vijesti.me, vijesti.me
